KANTL-prijzen uitgereikt aan Joke J. Hermsen en Jozef Janssens
Op 21 oktober werden tijdens de openbare vergadering van de Academie de twee KANTL-prijzen van 2026 uitgereikt: de prijs voor Essay aan Joke J. Hermsen en de Leonard Willemsprijs aan Jozef Janssens. De vierjaarlijkse prijs van de KANTL voor Essay ging naar Joke J. Hermsen. Haar bundel Tijd is hoop werd door juryvoorzitter Luc Devoldere in zijn laudatio een 'summa van de hoop' genoemd, 'erudiet en goed geschreven', een 'magnum opus waarin filosofie, kunst en politiek gezamenlijk optrekken om het dreigend onheil te bezweren'. De jury looft Hermsen omdat ze in haar essays 'oproept om creativiteit te eren, kritisch bewustzijn te beoefenen en politieke moed te tonen'. Jozef Janssens ontving de Leonard Willemsprijs voor de studie van de oudere taal, literatuur en cultuur in de periode 2022-2025. Janssens werd bekroond voor twee boeken die in de betreffende periode verschenen zijn: Vertellen is een kunst. De geschiedenis van Karel ende Elegast uit 2023 en De liederlijke middeleeuwen. De andere kant van de mythe uit 2024. Juryvoorzitter Frank Willaert prees niet alleen de ongebreidelde werkkracht van de auteur en zijn indrukwekkende eruditie – die zijn eigenlijke specialisme, de Middelnederlandse letterkunde, ver overschrijdt en ook andere literaturen, beeldende kunst, codicologie, architectuur én de receptie van de middeleeuwen in de moderne en hedendaagse cultuur beslaat –, maar ook Janssens' ongedwongen, bevlogen vertelstijl, waarmee hij bij zijn lezers belangstelling weet te wekken voor een andere, vervlogen tijd, en die verklaart waarom zoveel van zijn oud-studenten (talrijk aanwezig in de zaal) met gloed over hun hoogleraar van destijds vertellen. De jury wilde Janssens dan ook bekronen om de wijze waarop hij in beide publicaties eigen onderzoek, brede eruditie en enthousiaste popularisering met elkaar heeft weten te verbinden.
Over Tijd is hoop:
Van wie is deze tijd? In essays over filosofie, kunst en literatuur reflecteert Joke Hermsen over de tijd en houdt ze een vurig pleidooi voor de subjectieve tijd van Kairos. Ze vindt deze Griekse god van ‘het juiste ogenblik’ terug in het werk van o.a. Erasmus en Arendt en verbindt het aan begrippen als hoop, moed en creativiteit. Ze verkent ook het belang van rust en aandacht voor het denken. Tijd is hoop ontvouwt vele nieuwe manieren van hoopvol denken.
Tijd is hoop | Joke J. Hermsen | ISBN 9789029553360 | 456 pagina's | € 28,50 | uitgegeven door De Arbeiderspers | verkrijgbaar bij je lokale boekhandel
Over Vertellen is een kunst: de geschiedenis van Karel ende Elegast:
Er is vermoedelijk geen enkele andere historische figuur die zo vaak werd gebruikt, misbruikt, vertekend en voor ideologische karren werd gespannen als Karel de Grote († 814). De vele middeleeuwse Karelverhalen bevestigen zijn bijzondere status. Karel ende Elegast bleef eeuwenlang bijzonder populair. De onbekende dichter laat de keizer, op bevel van God, ’s nachts anoniem door een donker bos trekken om te gaan stelen. Hij komt er zijn afvallige leenman Elegast tegen die een meesterdief blijkt te zijn… Een keizer die uit stelen gaat?! Jan van Boendale en Jacob van Maerlant, twee andere grootheden uit de middeleeuwse literatuur, waren verontwaardigd over zoveel roddels over de grote Karel. De lezers en luisteraars van toen hadden lak aan deze bedenkingen en smulden van dit verhaal vol oeroude motieven, gebracht door een geniale verteller met een boodschap.
Professor Jozef Janssens, specialist middeleeuwse literatuur, reconstrueert in deze studie niet alleen de vele gezichten van de keizer, maar ook hoe middeleeuwse epische dichters te werk gingen in een creatief samenspel tussen verteller en publiek – de kunst van het vertellen.
Vertellen is een kunst: de geschiedenis van Karel ende Elegast | Jozef Janssens | ISBN 9789056158736 | 192 pagina's | € 27,50 | uitgegeven door Sterck & De Vreese | verkrijgbaar bij je lokale boekhandel
Over De liederlijke middeleeuwen. De andere kant van de mythe:
De middeleeuwen van ridders en jonkvrouwen, lieflijke liederen van minnezangers zijn het resultaat van al te brave beeldvorming en in grote lijnen een concept van de negentiende eeuw. Jef Jansens schraapt het laagje zoet glazuur van de mythe. De middeleeuwse cultuur laat, in woord en beeld, een rauwere werkelijkheid doorschemeren. De teksten met diepreligieuze gebeden bevinden zich in het gezelschap van poepende jongeren en verleidelijke naakten. Kunnen wij, met de blik van de eenentwintigste eeuw, de betekenis van woord en beeld in de middeleeuwen wel helemaal doorgronden? Is het gewoon humor? Bedoeld als aangename verpozing voor de lezer? Of willen die erotische tekeningen de tekst gewoon afbakenen? Hoe rijm je het ideaal van de hoofse liefde met de machocultuur waarbij de man bevrediging van zijn begeerte voor laat gaan op de smachtende en geduldige liefde?
De liederlijke middeleeuwen. De andere kant van de mythe | Jozef Janssens | ISBN 9789464711929 | 208 pagina's | € 24,90 | uitgegeven door Sterck & De Vreese | verkrijgbaar bij je lokale boekhandel
